【قات سۅۅگۉ : 】
قىرعىز-ۅزبەك جاراشۇۇسۇ، قارا-سۇۇ، 7-ئيۇل، 2010-جىل
ئيۇن ايىندا ورۇن العان وش وقۇيالارىنان كىيىن ەكى ەلدى ىنتىماققا چاقىرۇۇ اراكەتىن كۅرۉپ، ايرىم جاشتار ۇيۇمدارى جانا مادانئيات ىشمەرلەرى بئرگەلىكتە ئش الىپ بارىشۇۇدا.
مئسالى، قىرعىز ىرچىسى گۉلنۇر ساتىلعانوۋا قىرعىزىستاندا جاشاعان ار ۇلۇتتۇن ۅكۉلدۅرۉن ىنتىماققا چاقىرعان ىرعا داياردىق كۅرۉپ جاتسا، جاش پىيانىست ازامات سىدىقوۋ وش شاارىندا كىلاسسىكالىق مۇزىكانىن كەچەسىن ۅتكۅرۉۉنۉ پىلانداشتىرۇۇدا. مادانئيات ۇلۇتتار ارالىق ىنتىماقتى بەكەمدۅۅگۅ قانچالىق سالىم قوشوت؟
بۇعا چەيىن ايرىم ئنتەرنەت باراقچالاردا جاش بىلوگچۇلار ەلدى ىنتىماققا چاقىرعان تاسمالاردى چىعارىشقان. <باردىعىبىز بئر ۇلۇتپۇز>، <مىنداي وقۇيالار قايتالانباشى كەرەك> دەپ چاقىرىق تاشاتعان جاشتاردىن تاسمالارىن Facebook، موي مىر اتتۇۇ بەلگىلۉۉ سايتتاردان تابۇۇعا بولوت.
مىندان سىرتقارى، جاش اكتىۋىستتەر <مەن قىرعىزىستانعا ىنتىماق قاالايم> دەگەن جازۇۇسۇ بار فۇتبولكالاردى دا تاراتىشۇۇدا. الاردى كىيگەن جاشتاردى ازىر بىشكەكتىن كۅچۅلۅرۉنۅن كۅپ كۅرۉۉگۅ بولوت.
ۇچۇردا گۉلنۇر ساتىلعانوۋا <جاڭىرۇۇ> اتتۇۇ ار ۇلۇتتۇن ۅكۉلدۅرۉن ىنتىماققا چاقىرعان ىردىن ۉستۉندۅ ىشتەپ جاتات. ىر تولۇق بۉتپۅگۅندۉكتۅن ەچ بئر ۉنالعى جانا سىنالعىلاردان جاڭىرا ەلەك. ىردىن سۅزۉ قىيالبەك ۇرمانبەتوۋ، وبونۇ ەركىن مەەرقانوۋعو تااندىق. ىردا ىنتىماققا چاقىرعان ساپتار بار:
اقتالىپ بااتىرلاردىن تامچى قانى،
جاپجارىق كەلەچەككە تالپىنالى.
ەلىم دەپ جالىن وتتۇ كەچەلى بئز،
قانچا بئر ۇلۇت
قاتارعا تۇرۇپ،
بۅلۉنبۅي بۉتۉن بولسۇن مەكەنىبىز.
جەرىم دەپ قادىرىنا جەتەلى بئز...
قانچا بئر ۇلۇت
قاتارعا تۇرۇپ،
بەك بولسۇن مەكەنىبىز.
ىردىن ىدەياسىن <دەمىلگە> قىيمىلىنىن مۉچۅلۅرۉ ويلوپ تااپ، گۉلنۇر ساتىلعانوۋاعا سۇنۇش قىلىشقان. <دەمىلگە> قىيمىلىنىن مۉچۅسۉ ۇلان شابىنوۋ <ازاتتىققا> بۇلاردى ايتتى:
- باردىعىبىز قىرعىزىستان جاڭىرسىن دەپ تىلەك قويۇپ جاتپايلىبى. گۉلنۇر ساتىلعانوۋاعا سۇنۇشتاعانىبىزدىن سەبەبى، ال ەلگە جاقشى جەتكىرە ىرداپ، ەلدىن وي-پىكىرىنە تااسئر ەتە الات. باشىندا بۇل ىردى قىرعىز-ۅزبەك بىرىگىپ ىرداپ چىقسىن دەپ ويلوعونبۇز. انان قايرا قىرعىزىستاندا جاشاعان ار ۇلۇتتۇن ۅكۉلدۅرۉ چوعۇلۇپ ىرداسا، بىرىمدىك، دوستۇق، ىنتىماق جاقشى چاعىلدىرىلات ەلە دەپ ويلودۇق. انتكەنى، باردىق ۇلۇتتۇن ۅكۉلدۅرۉنۅ تااسئر قالتىرىشى كەرەك. بۇل ىردىن ۉستۉندۅ ازىر ىشتەپ جاتىشات.
ىردىن اتقارۇۇچۇسۇ گۉلنۇر ساتىلعانوۋانىن ايتىمىندا، ىسكۇسىستىۋو، مۇزىكا ارقىلۇۇ ادامدارعا كۅپ نەرسەنى جەتكىرسە بولوت. انتكەنى مۇزىكا – بۇل ۅزگۅچۅ تئل:
- ەلدى، ار ۇلۇتتۇن ۅكۉلدۅرۉن ىنتىماققا چاقىرعان ىر. مىنداي ۇچۇردا چىعارماچىل ادامداردىن قولۇنان ەمنە كەلەت؟ ىنتىماققا، دوستۇققا چاقىرعان ىرلاردى ەلگە جەتكىرۉۉ مەنەن جاردام بەرە الات ەكەنبىز. <سئز ىرداڭىز> دەگەن سۇنۇشتۇ ۇققاندا، ابدان چوڭ جووپكەرچىلىكتى سەزدىم. ىردىن سۅزۉ دايار. مۇزىكاسىنىن ۉستۉنۅن ىشتەپ جاتابىز.
ادىستەردىن ايتىمىندا، باردىق ەلە ادامدا ئنتەرنەتتى قولدونۇۇعا مۉمكۉنچۉلۉگۉ جوق. وشول سەبەپتۉۉ، مادانئياتتىن قايسى عانا تارماعى بولبوسۇن ۇلۇتتار ارالىق ىنتىماقتى بەكەمدۅۅگۅ قوشقون سالىمى چوڭ.
گۉلشايىر ابدراسۇلوۋا ازىزا ابدراسۇلوۋا مەنەن.جاش ۇقۇق قورعووچۇ گۉلشايىر ابدراسۇلوۋانىن ايتىمىندا، مادانئيات ارقىلۇۇ ىنتىماققا ۉندۅگۅن ئش-چارالاردى جۉرگۉزۉۉدۅ قىلداتتىق مەنەن مامىلە جاسوو كەرەك. انتكەنى، قىرعىزىستاندا دا بولوبۇ، ۅزبەكىستاندا بولوبۇ ەلگە تااسئر ەتە العان چىعاان مادانئيات ىشمەرلەرى از ساندا:
- مەن ازىرىنچا كۅرۅ الباي جاتام، مادانئيات ارقىلۇۇ ەلدى قانتئپ ىنتىماققا چاقىرا الات؟ بۇل وڭوي ئش ەمەس. انتكەنى، ەكى ەلدە تەڭ چىڭعىز ايتماتوۋ ۅڭدۉۉ ەلگە تااسئر ەتە العان ىسكۇسىستىۋو ادامدارى از. ال ەمى، بۇل ئش-چارالاردى ار كىم ۅز ۇلۇتۇندا، قىرعىز قىرعىزعا، ۅزبەك ۅزبەككە چىعىپ سۉيلۅپ ۅتكۅرۅ تۇرعان بولسو، اندا ەچ قانداي جىيىنتىق بەربەيت.
ال ەمى، ۇقۇق قورعووچۇ ئزاتۇللا راحماتۇللايەۋدىن ايتىمىندا، وش جانا جالال-اباددا ۅزبەكتەر باشقا، قىرعىزدار باشقا بولۇپ بۅلۉنۉپ جاشاپ جاتىشات. الاردى بىرىكتىرىپ تۇرعان ازىر ەچ نەرسە جوق:
- ەكى ەلدى چوعۇلتۇپ ار قانداي ئش-چارالاردى ۅتكۅرۉپ تۇرۇشسا جاقشى ەلە بولموق. ەكى ەلدىن ورتوسۇندا جىلۇۇلۇق پايدا بولموق. الاردى بىرىكتىرىپ تۇرعان ازىر ەچ نەرسە جوق قالدى. بازار دا جوق. جوق دەگەندە بازار بار بولسو ەكى ەل بئرى-بىرىنە كۅزۉ تۉشۉپ، مۇرداعى جاشاعان جاقشى كەزدەگى جاقىندىق پايدا بولموق.
ازامات سىدىقوۋەكى ەلدى ىنتىماققا چاقىرۇۇ اراكەتىن ۅز الدىنچا كۅرۉپ جۉرگۅن جاشتار بار. الاردىن بئرى – موسكىۋاداعى ەل ارالىق پىيانىستتەر سىناعىنىن لاۇرەياتى، موسكىۋا كونسەرۋاتورىياسىنىن اسپىرانتى، بەلگىلۉۉ پىيانىست ازامات سىدىقوۋ وشتو كىلاسسىكالىق مۇزىكانىن كەچەسىن ۅتكۅرۉۉنۉ پىلانداشتىرۇۇدا. انىن ويۇ بويۇنچا، ىسكۇسىستىۋو، كىلاسسىكلىق مۇزىكا – ەكى ەلدى جاراشتىرچۇ كۅپۉرۅ. سەبەبى، سۅز مەنەن ايتالباعان نەرسەلەردى مۇزىكا ارقىلۇۇ بەرسە بولوت. كىلاسىسىكالىق مۇزكانىن تئلى باردىعىنا تاانىش:
- مادانئيات بايلانىشى بۇل بەكەم بايلانىش. مۇنۇ سەل جۇۇپ كەتپەيت جە بولبوسو ەچ قانداي سوعۇش الىپ كەتپەيت. وشون ۉچۉن بۉگۉنكۉ كۉنۉ مادانئيات عانا ەكى ەلدى بىرىكتىرىپ، وشتوعۇ ابانى تازالايت دەپ ويلويم. بۇل ابدان ماانىلۉۉ. بئز بىشكەكتە جاشاپ، وشتو ەمنە بولۇپ اتقانىن بىلبەي جاتابىز. مەن چوڭ ئش دەلە جاساي البايم، ۉيلۅردۉ قۇرا البايم، ۅتۉپ كەتكەن كىشىلەردى قايتارىپ كەلە البايم. بئروق، مەن ويلويم، ىسكۇسىستۋونۇن كۉچۉ ابدان زور. كۅپ ارتىستتەر قورقپوستون وشقو بارىپ ەلدىن ىرىمدىگى ۉچۉن وينويم دەسە جاقشى ۉلگۉ بولموق. وشقو قىرعىز، ۅزبەك ەلىنىن اقساقالدارىن، ەل ارالىق ۇيۇمداردىن ۅكۉلدۅرۉن چاقىرىپ، سابىردۇۇلۇققا مۇزىكانىن كۉچۉ مەنەن چاقىرىپ، ۅزۉمدۉن كىچىنەكەي بولسو دا سالىمىمدى قوشويۇن دەگەم.
ەسكەرتە كەتسەك، بۇعا چەيىن دا قارا-سۇۇ، سۇزاقتا، وش جانا جالال-اباددا ەلدەشۉۉ جۅرۅلگۅسۉ ۅتكۅن. اندا قىرعىزدار جانا ۅزبەكتەر ەلدەشۉۉنۉن قاادا-سالتىن جاساپ، بئرى-بىرىنە چاپان جااپ، قالپاق جانا توپۇ كىيگىزىپ تاراشقان ەلە. وشوندوي ەلە، ۇشۇل ايدىن باشىندا جاش اكتىۋىستتەر قىرعىزىستاندىن تۉشتۉگۉنۅ بارىپ، گۉل وتۇرعۇزۇپ، <بئز وشقو تىنچتىقتىن ۉرۅۅنۉن سەبەبىز> دەگەن اكسىيانى ۅتكۅرۉشكۅن.
كەزەكتەكى ووردۇڭۇز : 
بئر ۅلكۅ، بئر تاعدىر، بئر ەل 
كۅچۉرۉپ الۇۇ 
باسىپ چىعارۇۇ 
دان «بئر ۅلكۅ، بئر تاعدىر، بئر ەل» عا بايلانىشتۇۇ مازمۇندۇ ئزدۅۅ
