【قات سۅۅگۉ : 】
قىرعىز ەلىنىن بەلگىلۉۉ ئنساندارىنىن بئرى - قۇرمانجان داتقانىن 2011-جىلى بەلگىلەنە تۇرعان 200 جىلدىق مااراكەسىن ۇتۇرلاپ، كىنورەجىسسەر زامىر ەرالىيەۋ وشتو، الايدا دارەكتۉۉ كىنوتاسما تارتىپ جاتقان. تۉشتۉكتۅگۉ وقۇيالاردان ۇلام توقتوپ قالعان تارتۇۇ ئشى ەمى قايرا ۇلانماقچى.
قىرعىز ەل ارتىستى، بەلگىلۉۉ كىنورەجىسسەر زامىر ەرالىيەۋ قىرعىز كىنو تارىحىندا بئرىنچى جولۇ تارىحىي دارەكتۉۉ فئلم تارتۇۇعا نىيەتتەنىپ، 2010-جىلدىن ماي ايىنان قۇرمانجان داتقا، ال جاشاعان دوور تۇۇرالۇ دارەكتەردى چوعۇلتۇۇنۇ وش، الاي جەرگەلەرىنەن باشتاعان بولچۇ.
تۉشتۉكتۅگۉ قاندۇۇ وقۇيالاردان ۇلام توقتوپ قالعان فئلمدى تارتۇۇ ئشى چۉي ايماعىندا ۇلانىپ، ايرىم ەپىزوتدور تاسماعا الىندى. زامىر ەرالىيەۋ الايدا تىيىشتۉۉ ماتەريالداردى چوعۇلتۇپ جۉرگۅندۅ، الىمبەك داتقانىن ۅلتۉرۉلۉشۉ تۇۇرالۇۇ جاڭى ماالىمات العان. بئشكەكتەگى ەپىزود مىنا وشول ماالىمات بويۇنچا تارتىلدى:
- مەن الايدا جۉرگۅندۅ تۇۇعاندارىنان الىمبەك داتقانى چوتون دەگەن كىشى ۅلتۉرگۉچ ناماز وقۇپ اتقان ۇچۇرۇندا، باشى جەرگە تىك سايىلىپ تىزەلەپ سىيىنىپ تۇرعان ماالىندا ۅلتۉرگۅنۉ تۇۇرالۇۇ ماالىمات الدىم. الىمبەك داتقانىن ۅلتۉرۉلۉشۉ ۇشۇل ماالىمات بويۇنچا تاسمالاشتىرىلدى.
فئلمدە الىمبەك داتقانىن رولۇن قىرعىز رەسپۇبلىكاسىنىن ەمگەك سىڭىرگەن ارتىستى تەمىرلان سمانبەكوۋ وينودۇ. ال ەمى قۇرمانجان داتقانىن فئلمدە بەش باشقا قۇراعى چاعىلدىرىلات. قانىشانىن ماملەكەتتىك ئشمەر قاتارى بىشىپ جەتىلگەن قۇراعىن قىرعىزستاندىن ەمگەك سىڭىرگەن ارتىستى جامئلا سىدىقباييەۋا وينوپ جاتات.
زامىر ەرالىيەۋ كەچەە جاقىندا تۉشتۉك جەرگەسىنە بارىپ، فئلمدى تارتۇۇنۇ ۇلانتۇۇنۇن مۉمكۉندۉكتۅرۉن بايقاپ كەلدى:
- فئلمدى تارتۇۇ بويۇنچا وش وبلۇسۇنۇن، وش شاارىنىن كومەندانتتارى مەنەن سۉيلۅشۉپ كەلدىم. الار جاردام بەرەبئز دەشتى.
« قۇرمانجان داتقا » دارەكتۉۉ فئلمىن تارتۇۇنۇن دەمىلگەچىسى، « قۇرامانجان داتقا » قوومدۇق فوندۇنۇن تۅرايىمى جىلدىز جولدوشيەۋانىن « ازاتتىققا » بئلدىرگەنىنە قاراعاندا، تاسما بىيىل 17-سەنتيابرعا چەيىن دايار بولۇش كەرەك. تاسمانىن تارتىلىشىنا ۅكمۅت تارابىنان بئر جارىم ملن. سوم قاراجات بۅلۉنگۅن جانا فئلمدى تارتۇۇعا « قىرعىزفئلم » كىنوستۇدئياسىنىن سوڭقۇ ۉلگۉدۅگۉ مىقتى دەلگەن تەحنىكالىق جابدىقتارى تارتىلدى:
- بئز بۇل فئلمدى تارتۇۇدا رەجىسسەر زامىر ەرالىيەۋگە اكتەرلوردۇ، تاسماعا الۇۇ توبۇن تاندوودو تولۇق ەركىندىك بەردىك. وشەنتىپ فئلم تۉشتۉكتۅگۉ قارعاشالۇۇ وقۇيالار بولبوعوندو، تارتىلىپ بۉتۉپ دەلە قالماق. زامىر ەرالىيەۋ چىعارماچىل توپ مەنەن تۉشتۉككۅ قايرادان جۅنۅپ جاتات. بئروق ال جاقتاعى ابالدان ۇلام، قانتكەن مەنەن قووپتونۇۇلار دا جوق ەمەس. قۇداي بۇيرۇسا، تاسمانى 17-سەنتيابرعا تارتىپ بۉتۉشۉبۉز كەرەك. سەبەبى اندان ارى باشقا چەت ماملەكەتتەرگە كۅرسۅتۉپ، قۇرمانجان داتقا تۇۇرالۇ كۅركۅم فئلم تارتۇۇعا كىرىشۉۉ كەرەك.
« قۇرمانجان داتقا » دارەكتۉۉ فئلمىنىن رەجىسسەرۇ زامىر ەرالىيەۋدىن ايتىمىندا، فئلمدىن بئر توپ ەلە ەپىزوتدورۇ تارتىلىپ دايار بولۇپ قالدى. كەلاتقان جۇمادان فئلمدى تارتىپ جاتقان چىعارماچىل توپ تاسماداعى ەڭ ورچۇندۇۇ بۅلۉمدۉ تارتۇۇ ۉچۉن قايرادان وش ايماعىنا جۅنۅمۅكچۉ.
- فئلمدە بئز سۅزسۉز وشتون تارتا تۇرعان ابدان ماانئلۉۉ، ورچۇندۇۇ، دەگەلە كىنوتاسمانىن نەگىزىن تۉزۉپ تۇرعان ەپئزود بار. ال – قامچىبەكتىن دارعا اسىلىشى. مىندا – ەنەنىن بئر ەلىن ويلوپ، بئر ۇۇلۇن ويلوپ تولعونۇشۇن، جاندۉينۅنۉن ىچكى كۉرۅشۉن تاسمالاشتىرۇۇ - ۅتۅ چەبەرچىلىكتى تالاپ قىلچۇ ەپىزود. اندىقتان بئز بۇل سۉرۅتتۉ ابدان ئزدەنىپ ئشتەشىبئز كەرەك. داعى قالعان بۅلۉمدۅردۉ الايدان تارتابىز.
بۇلاعى : ازاتتىق سايىتى
ەسكەرتۉۉ : الاي قاانىشاسى قۇرمانجان داتقانىن ۅمۉر بايانى : http://www.qiltan.org/showart.asp?id=208