【قات سۅۅگۉ : چوڭ ورتو كىچۉۉ】
وسكار – 2008

دۉينۅلۉك كىنوىسقۇسستۋو جااتىندا ةڭ نةگئزگى سىيلىق دةپ سانالعان امةرىكا ۇلۇتتۇق «وسكار» كىنوسىيلىعى ةكىنچى دۉينۅلۉك سوعۇش ۇچۇرۇندا دا ، امةرىكانىن پرةزىدةنتى رةيعانعا قول سالۇۇ بولعون جىلى دا توقتوتۇلۇپ جة باشقا كۉنگۅ جىلدىرىلعان ةمةس . جىل سايىن فيةۋرال ايىندا ۅتۅ تۇرچۇ سىيلىقتى تاپشىرۇۇ ازةمى كةة بئر ماسةلة جاراتقان وقۇيالارعا قاراباستان بىيىل دا ۅز جىيىنتىعىن چىعاردى .
«وسكاردىن» پايدا بولۇشۇ
جىلىنا بئر جولۇ دۉينۅدۅگۉ ةڭ مىقتى فئلمدةرگة سىيلىق تاپشىرۇۇ تۇۇرالۇۇ العاچقى دولبوور 1927-جىلى ماي ايىندا پايدا بولعون . ىدةيا وشول كةزدةگى ةڭ پرةستىجدۉۉ «مةترو-عولدۋىن-مةيةر» كىنوستۇدئياسىنىن پرةزىدةنتى لۇىس مةيةرگة تااندىق . ال جىل سايىن مىقتى فئلمدةردى ةل بةرگةن دوبۇشتاردىن جاردامى مةنةن تاندوونۇن سىستةماسىن ئشتةپ چىققان . وشول ةلة ۇباقتا سقۇلپتور جورج ستةنلى سىيلىقتىن سئمۋولۇن – « وسكار » ستاتۇةتقالارىن قۇيۇپ باشتاعان . ةڭ العاچقى 15 « وسكار » 1929-جىلدىن 16-مايىندا 270 ادام قاتىشقان چاقان كةچةدة وشول جىلدارى جارىق كۅرگۅن تاسمالاردىن ةةلةرىنة تاپشىرىلعان .
ايتا كةتچۉ نةرسة ، سىيلىق ۅز اتىنا 1931-جىلى عانا ةة بولدۇ . امةرىكالىق كىنةماتوگرافئيا مادانئياتى جانا ئلئمدةرى اقادةمئياسىنىن كىتةپقاناسىندا ئشتةگةن (كىيىن اتالعان اقادةمئيانىن مۉدۉرۉ بولۇپ دايىندالعان) مارعارةت حةررىك ستاتۇةتقانى كۅرۉپ ، « مةنىن وسكار تاياكةمة قۇيۇپ قويعوندوي وقشوش ةكةن » دةگةن . وشوندون ۇلام سىيلىق « وسكار » ، ةل اراسىندا بولسو « وسكار تاياكة » دةپ اتالىپ قالعان .
تۉرمۅكتۅلگۅن پليونقانىن ۉستۉندۅ تۇرعان شةر جووكةردىن قولۇندا ۇزۇن قىلىچ بار . « وسكاردىن » بويۇ 34 سانتئمةتر ، سالماعى 3 ، 8 كىلوگرامم . دايىما التىن جانا كۉمۉشتۅن قۇيۇلعان « وسكاردى » ةكىنچى دۉينۅلۉك سوعۇش ۇچۇرۇندا عانا باالۇۇ مةتاللدىن جةتئشپةگةنىنةن ۇلام قولودون قۇيۇۇعا تۇۇرا كةلگةن .
79 جىل ىچىندة باردىعى بولۇپ 2622 « التىن كىشى » تاراتىلعان . ۉستۉبۉزدۅگۉ جىلدىن 24-فيةۋرالىندا الاردىن قاتارىنا داعى 50 داانا « وسكار » قوشۇلدۇ . ازةمگة سانالۇۇ كۉندۅر قالعاندا بۇل جىلقى 50 « وسكاردى » «عوللىۋۇد ةند حايلةند» كومپلةكسىندة كۅرگۅزمۅگۅ قويۇشقان . كۅرگۅزمۅگۅ كةلگةن ادامداردىن باالۇۇ سىيلىقتى ۅز كۅزۉ مةنةن كۅرۉپ تئم بولبوستون ، انى قارماپ دا كۅرۉپ ، ةستةلىككة سۉرۅتكۅ تۉشۉۉگۅ مۉمكۉنچۉلۉكتۅرۉ بولدۇ . تاپشىرۇۇ ازةمىنة 1 كۉن قالعاندا 50 « وسكار » كومپلةكستةن الىنىپ ، كةچة ۅتۅ تۇرعان كىنوتياترعا قاروولچۇلاردىن قوشتووسۇندا جةتكىرئلدى .
سسسةنارىستتةردىن كۅتۅرۉلۉشۉ
امةرىكاداعى ةڭ نةگئزگى تةلةبةرۉۉلۅردۉن ، سةريالداردىن ، سالتاناتتۇۇ كةچةلةردىن جانا كىنوتاسمالاردىن سسسةنارئيىن جازعان جازۇۇچۇلار امةرىكالىق سسسةنارىستتةر گىلدئياسىن تۉزۉشۅت . ۅتكۅن جىلدىن نويابر ايىندا 12 مئڭ جازۇۇچۇ مۉچۅلۉك قىلعان ۇيۇم كۅتۅرۉلۉشكۅ چىققان ةلة . الاردىن ناارازىچىلىعىنىن نةگئزگى سةبةبى – اۋتوردۇق عونوراردىن تۅمۅندۉگۉ . سسسةنارىستتةر فئلمدةردىن جانا تةلةشوۇلوردۇن ساتىلىشىنان تۉشكۅن كىرةشةنىن بةلگىلۉۉ بۅلۉمۉ الارعا تىيةشةلۉۉ ةكةنىن ايتىشىپ ، عونورارلاردىن جوعورۇلاشىن تالاپ قىلىشقان . كىنوستۇدئيالاردىن ۅكۉلدۅرۉنۉن مىنداي شارتقا كۅنبۅگۅندۅرۉ جازۇۇچۇلاردى ماقساتىنا باشقاچا جول مةنةن جةتۉۉگۅ ماجبۇر قىلعان .
ةسكةرتة كةتسةك ، مىنداي كۅتۅرۉلۉش اقىرقى جولۇ 1988-جىلى ۅتۉپ ، كۅپ جىيىنتىق الىپ كةلة العان ةمةس . بۇل جولۇ جازۇۇچۇلار ۅتۅ ولۇتتۇۇ تۉردۅ داياردانىشىپ ، 11 جۇما سوزۇلعان مئتىنعدةر ةڭ الدىڭقى كىنوستۇدئيالارعا جارىم مئلليارد دوللارلىق چىعىم الىپ كةلىپ تئم بولبوستون ، « وسكاردىن » « رةپةتىسسئياسى » بولعون « التىن علوبۇس » سىيلىعىنىن سالتاناتتۇۇ ازةمىن ۉزگۉلتۉككۅ ۇچۇراتقان . كۅپتۅگۅن جىلدىزداردىن قاتىشۇۇسۇ مةنةن ۅتۅ تۇرعان ىرى كةچةنى سسسةنارىستتةردىن ايىنان جۅنۅكۅي پرةسس-قونفةرةنسسئيا قاتارى ةلة ۅتكۅرۉۉگۅ تۇۇرا كةلگةن .
« مىنداي ماسةلة سةكسةنىنچى « وسكارعا » دا ۅز تااسىرىن تئيگىزةت » دةگةن قورقۇنۇچ جارالعان . « وسكارعا » 1 كۉن قالعاندا سسسةنارىستتةر مةنةن پروديۇسةرلةر 3 جىلدىق كةلئشئمدى تۉزۉۉگۅ جةتئشىپ قالىشقان . انتپةگةن ۇچۇردا سالتاناتتۇۇ كةچةدة فئلمدةردةن ۉزۉندۉلۅر كۅرسۅتۉلبۅيت ةلة (سسسةنارىستتةردىن اۋتوردۇق ۇقۇعۇ بويۇنچا) جانا ازةم قىزىقسىز ، كۅڭۉلسۉز ۅتمۅك . اقىرقى جولۇ مىنداي كۅڭۉلسۉز « وسكار » 2001-جىلى ۅتكۅن . انىن سةبةبى ، 11-سةنتيابرداعى وقۇيادان قازا تاپقاندارعا جانا جاپا چةككةندةرگة سىي-ۇرمات كۅرسۅتۉۉ ةلة .
پلان «ب»
« وسكار » سالتاناتىن ۅتكۅرۉۉنۉ مويۇنۇنا العان پروديۇسةر گىل كةيتةس « كةچة جوعورقۇ دةڭگةةلدة ۅتۅت » دةپ كةپئلدىك بةرگةن . « كۅتۅرۉلۉشكۅ چىققان جازۇۇچۇلاردان باشتاپ اسمانداعى قارا بۇلۇتتار كةچةنىن مىقتى ۅتۉشۉنۅ ةچ جولتوو بولو البايت . سةبةبى ، بئز « قوقۇس كۉتۉلبۅگۅن نةرسة بولۇپ كةتةبى » دةپ پلان « ب » تۉزۉپ قويعونبۇز » ، - دةپ ايتقان پروديۇسةر . پلان « ب » دةگةنى ةمنة ةكةنىن ةچ كىم وشول بويدون بئلگةن جوق . سةبةبى ، مااراكةلۉۉ سالتانات ساماعانداي ةلة ۅتتۉ .
«وسكار-2008» راسمئي پوستةرى
« 80-جولۇ ۅتۉپ جاتقان « وسكاردى » باردىق جاعىنان ةڭ جوعورقۇ دةڭگةةلدة ۅتكۅرۅبۉز » دةپ سۅز بةرئشكةن ۇيۇشتۇرۇۇچۇلار ئش-چارانىن مايدا-چۉيدۅسۉنۅ چةيىن كۅڭۉل بۇرۇشقان . 2008-جىلقى « وسكاردىن » پوستةرىن فئلمدةردىن پوستةرلةرىن تارتىپ دايارداعان اتاقتۇۇ پوستةرمةيكةر (بۇل امةرىكادا ۅزۉنچۅ كةسىپ بولۇپ ةسةپتةلةت) دريۇ سترۇزان تارتقان . بويوقتورۇن بولسو انىن ۇۇلۇ قرىستيان تانداعان . « بئز « وسكاردى » دايارداپ جاتىپ انىن تۉشۉنۉكسۉز سىيقىردۇۇ كۉچۉن ، باالۇۇلۇعۇن ، سىردۇۇلۇعۇن ، ار بئر ادام ۉچۉن ماانئلۉۉلۉگۉن كۅرسۅتكۉبۉز كةلدى » ، - دةشةت پوستةردىن اۋتورلورۇ . بۇل ةمگةكتةرى ۉچۉن اتاسى مةنةن بالاسى جةتئشةةرلىك عونورار مةنةن سىيلانىشقاندىعىندا شةك جوق .
«وسكاردى» الپارۇۇ – سىيمىق
« وسكار » سىيلىعىنىن 80-سالتاناتتۇۇ كةچةسىن الپارۇۇ باقتىسى « Comedy Central » قانالىنىن الپارۇۇچۇسۇ قومةديانت جون ستيۇارتقا بةرئلدى . ستيۇارت مىندان 2 جىل مۇرۇن دا « وسكاردى » الپارعان ةلة . وشوندو ال ةلگة دا ، ۇيۇشتۇرۇۇچۇلارعا دا جاعىپ قالىپ ، انى قايرادان چاقىرۇۇنۇ تۇۇرا تابىشقان .
«وسكار» سىيلىعىنىن مااراكةلىك ازةمى
2007-جىلدىن 3-دةكابرىندا « وسكار » ۉچۉن ات سالىشقان باردىق قاالووچۇلار ۅز ةمگةكتةرىن امةرىكا كىنواقادةمئياسىنا جۅنۅتۉشكۅن . 26-دةكابردا ار بئر قاتىشۇۇچۇعا جووپ مةنةن قات جىبةرئلگةن . 12-يانۋاردا تىنچ وقيان مةيكىندىگىنىن ۇباقتىسى مةنةن ساات 17دة نومىنانتتاردى ةلدىن دوبۇشۇ ارقىلۇۇ تاندوو توقتوتۇلدۇ دا ، الاردىن ىسىمدارى 22-يانۋاردا جارىيالاندى . 4-فيةۋرالدا نومىنانتتار سالت بويۇنچا تۉشكۉ تاماققا چوعۇلۇشتۇ .
19-فيةۋرالعا چةيىن ةمى نومىنانتتاردىن ىچىنةن جةڭۉۉچۉلۅردۉ انىقتوو ۉچۉن بةرئلگةن دوبۇشتار جىيىنتىقتالدى . 23-فيةۋرالدا « وسكار » سىيلىقتارى كىمگة ىيعارىلاارى بةلگىلۉۉ بولعونۇنا قاراباي جىيىنتىقتى راسمئي تۉردۅ 24-فيةۋرالدا جارىيالاشتى . وشةنتىپ ، بةلگىلةنگةن كۉنۉ لوس-انجةلةستةگى ةڭ پرةستىجدۉۉ « Kodak » كىنوتياترىندا امةرىكالىق كىنواقادةمئيانىن « وسكار » سىيلىعىنىن مااراكةلۉۉ 80-ازةمى بولۇپ ۅتتۉ .
جىيىنتىقتا . . .
ةڭ نةگئزگى نومىناسسئيالار جانا الاردىن ىچىنةن « ةڭ مىقتى » دةپ انىقتالىپ ، « وسكار » مةنةن سىيلانعان نومىنانتتار تۅمۅنكۉ تئزمةدة .
(تئزمةدة «وسكاردىن» جةڭۉۉچۉسۉ بئرىنچى ورۇندا جازىلعان . قالعاندارى - وشول ناامعا ات سالىشقان نومىنانتتار)
جىلدىن ةڭ مىقتى فئلمى: «چالدارعا مىندا ورۇن جوق» ؛ «كةچىرئم» ؛ «جۇنو» ؛ «مايكل كلةيتون» ؛ «نةفت» .
ةڭ مىقتى رةجىسسيور: ةتان جانا جوةل قوةندةر ، «چالدارعا مىندا ورۇن جوق» ؛ پول توماس اندةرسون ، نةفت» ؛ تونى گىلروي ، «مايكل كلةيتون» ؛ جةيسون رةيتمان ، «جۇنو» ؛ جۇليان شنابةل ، «سقافاندر جانا كۅپۅلۅك» .
ةڭ مىقتى سسسةنارئي: ديابلو قوۇدى ، «جۇنو» ؛ نةنسى ولىۋةر ، «لارس جانا چىنىعى ايىم» ؛ تونى گىلروي ، «مايكل كلةيتون» ؛ برةد بيورد ، «راتاتۇي» ؛ تامارا جةنكىنس ، «جاپايىلار» .
ةڭ مىقتى اكتيور: دةنىةل دةي-ليۇىس ، «نةفت» ؛ جورج كلۇنى ، «مايكل كلةيتون» ؛ جوننى دةپپ ، «سۇىنى توتد ، فلئت كۅچۅسۉندۅگۉ جىن چاچتاراچ» ؛ توممى لى جونس ، «ةلا ۅرۅۅنۉندۅ» ؛ ۋىگعو مورتةنسةن ، «ةكسپورتتوعۇ كةمچئلىك» .
ةڭ مىقتى اقترىسا: ماريون قوتئييار ، «قىزعىلت تۉستۅگۉ جاشوو» ، ةللةن پةيج ، «جۇنو» ؛ جۇلى قرىستى ، «اندان الىس جۉرگۅندۅ» ؛ لاۇرا لىننى ، «جاپايىلار» ؛ كةيت بلانشةتت ، «التىن دوور» .
ةڭ مىقتى انئماسسئيالىق فئلم: «راتاتۇي» ؛ «پةرسةپولىس» ؛ «تولقۇندۇ توس!» .
ةڭ مىقتى چةت ۅلكۅلۉك فئلم: «جالعان تىيىن جاساعاندار» (اۋسترئيا) ؛ «12» (ورۇسئيا) ؛ «قاتىن» (پولشا) ؛ «مونعول» (قازاقستان) ؛ «بوفور» (ئزرائل) .
ةڭ مىقتى مونتاج: «بورن جارىيالاعان ۇلتئماتۇم» ؛ «سقافاندر جانا كۅپۅلۅك» ؛ «جاپايى شارتتاردا» ؛ «چالدارعا مىندا ورۇن جوق» ؛ «نةفت» .
ةڭ مىقتى وپةراتورلۇق ئش: روبةرت ةلسۋئت ، «نةفت» ؛ روجةر دىكىنس ، «جةسسى جةيمستىن ۅلۉمۉ» ؛ سئمۇس ماق عارۋى ، «كةچىرئم» ؛ روجةر دىكىنس ، «چالدارعا مىندا ورۇن جوق» يانۇش قامىنسكى ، «سقافاندر جانا كۅپۅلۅك» .
ةڭ مىقتى ساۇندترةك: «كةچىرئم» ؛ «شامال ارقاسىنان جۉگۉرگۅن ادام . . . » ؛ «مايكل كلةيتون» ؛ «راتاتۇي» ؛ «يۇماعا كةتة تۇرعان پوةزد» .
ةڭ مىقتى دةكوراسسئيا: «سۇىنى توتد ، فلئت كۅچۅسۉندۅگۉ جىن چاچتاراچ» ؛ «عانعستةر» ؛ «كةچىرئم» ؛ «التىن كومپاس» ؛ «نةفت» .
ةڭ مىقتى كىيئمدةر: «التىن دوور» ؛ «االام ارقىلۇۇ» ؛ «كةچىرئم» ؛ «سۇىنى توتد ، فلئت كۅچۅسۉندۅگۉ جىن چاچتاراچ» ؛ «قىزعىلت تۉستۅگۉ جاشوو» .
ةڭ مىقتى عرئم: «قىزعىلت تۉستۅگۉ جاشوو» ؛ «نوربئتتىن امالدارى» ؛ «قارىب دةڭئزىنىن قاراقچىلارى-3: جةر تۉبۉندۅ» .
دايارداعان بةگايىم مۇساكةيةۋا
سۇپەر جۇرنالىنان